In het kader van de rubriek Sterk met Europa wordt het tijd om aandacht te schenken aan het begrip ‘integratie’. Ik doel dan niet op integratie van lidstaten binnen de Europese Unie. Waarom integratie in die context verkeerd wordt gebruikt leg ik uit in Deel 2 van de vierdelige serie over federalisering in de rubriek Sterk met Europa. Dus daar verwijs ik kortheidshalve naar.

Hier wil ik het hebben over het begrip integratie dat met grote regelmaat – ook weer tijdens de Algemene Beschouwingen in de Tweede Kamer op 21 en 22 september 2016 – op tafel komt als men het heeft over de instroom van vluchtelingen. Sommige politici zijn fel tegen die instroom en bepleiten het sluiten van grenzen. Terwijl anderen de komst van immigranten niet afwijzen, mits die integreren.

Maar wat is dat dan? Wanneer kun je zeggen dat een immigrant is geïntegreerd? Of juist niet. Onder welke voorwaarden of aan de hand van welke criteria kun je vaststellen dat integratie van een immigrant geslaagd is? Ik weet het niet. Dus heb ik het vaak aan familie, vrienden en relaties gevraagd. Maar niemand kon het me vertellen. Meestal was het na die vraag eerst een tijdje stil en dan volgde zoiets als: een immigrant is geïntegreerd als hij Nederlands kan spreken. Of: als hij zich aanpast aan onze cultuur, aan onze gewoonten en gebruiken. Maar als ik dan doorvroeg: hoe goed moet dat Nederlands dan zijn, of: waaraan meet je af of iemand zich heeft aangepast aan onze cultuur, gewoonten en gebruiken, dan bleef het stil. Alleen als ik vroeg: moeten we een lijst van criteria aanleggen waarmee je kunt afvinken of iemand geïntegreerd is was het antwoord keihard: nee, dat kan niet en dat mag niet.

Omdat het kunnen spreken van Nederlands vaak als antwoord werd gegeven vroeg ik wel eens verder. Stel dat een doofstomme man, geboren en getogen in Nederland, trouwe kerkganger en oppassende burger, bij de slager niet zeggen wat hij wil kopen, maar het wel kan aanwijzen. Is hij dan niet geïntegreerd om de reden dat hij geen Nederlands spreekt? Antwoord: natuurlijk is die geïntegreerd. Maar, zo vervolg ik dan, als een niet-Nederlands sprekende Somaliër hetzelfde doet in die slagerij, namelijk aanwijzen wat hij wil kopen, waarom vind je dan dat hij niet geïntegreerd is omdat hij geen Nederlands spreekt? Tja, moeilijk hè?

Hoe relatief het vereiste is van het Nederlands kunnen spreken mag ook blijken uit het feit dat bij wet van 2 oktober 2013 aan de Friezen het recht is verleend om in het bestuurlijk en in het rechtsverkeer exclusief de Friese taal te gebruiken. Dus ligt de vraag voor de hand: hoe kun je van een instromende Somaliër verlangen dat hij Nederlands spreekt als je een deel van de eigen bevolking het recht geeft een taal te gebruiken die de rest van het land niet verstaat?

Laat mij het nog wat ingewikkelder maken. Wie weet dat Nederland vier officiële talen heeft? Naast het Nederlands en het Fries is er ook nog het Papiamento. Dat geldt sinds maart 2007 in het officiële verkeer tussen burger en overheid op Curaçao, Aruba en Bonaire, terwijl het Engels als officiële taal geldt voor de Bovenwindse eilanden. Vier officiële talen dus. En weet u dat in een federatie het hebben van meer dan één officiële taal normaal is? België heeft er drie, Zwitserland vier en India niet minder dan 22. Dat verleidt me tot een vraagje: is het echt ondenkbaar dat wij nog in de 21e eeuw in Europees verband – zeker als Europa eindelijk een federatie wordt – talen uit het Midden-Oosten en uit Afrika als officiële taal erkennen?

Dat wat de taal betreft. De eis tot aanpassing aan onze gewoonten en gebruiken als criterium of iemand wel of niet geïntegreerd is werkt ook niet. Niet alleen is het onbegonnen werk om een lijst van dergelijke gewoonten en gebruiken vast te stellen. Welke wel? Welke niet? Laat staan dat het mogelijk zou zijn om te meten of een immigrant die gebruiken en gewoonten heeft verinnerlijkt. Zou het daarom niet beter zijn om dit woord ‘integratie’ voorlopig niet meer te gebruiken als vereiste voor de opname van vluchtelingen in ons land?

Meer informatie over Nederland in Europa vindt u in de rubriek Sterk met Europa in onze Sterk Leren Academy.

 


Delen: Facebooktwitterredditlinkedinmail