We maken er in Europa zo langzamerhand een gewoonte van om meesmuilend te doen over de Amerikaanse verkiezingen. Natuurlijk, de strijd om het presidentschap is onverkwikkelijk. Maar laten we ook naar ons eigen Europa kijken en zien wat zich daar allemaal afspeelt. Wat dat betreft kunnen we nog wat van de Amerikanen leren. Misschien zijn wíj wel dom.

Even voor de helderheid: ik zal het eerst hebben over de staatsvorm van Amerika versus die van de Europese Unie. Daarna gaat het over de vraag waarom die verkiezingsstrijd zo onsmakelijk verloopt en of dat iets met die staatsvorm te maken heeft.

Amerika is een federatie. Dat is een superieure staatsvorm als verschillende landen met elkaar willen samenleven en samenwerken en te maken hebben met belangen en zorgen die ze zelf niet in hun eentje kunnen behartigen. Een federaal orgaan zorgt voor die gemeenschappelijke behartiging van een handvol onderwerpen, terwijl de lidstaten soeverein blijven voor al het andere. Een paar voorbeelden van die eigen statelijke soevereiniteit: in Amerika beslissen de 50 staten zelf of ze de doodstraf hanteren, of ze softdrugs toestaan en bijvoorbeeld ook het homohuwelijk. Bepaald geen zaken van een verwaarloosbaar maatschappelijk gewicht. Onderwerpen van gemeenschappelijk belang of zorg, zoals defensie, buitenlandbeleid of het sluiten van verdragen worden op federaal niveau behartigd. Alle koehandel en geknoei met destructieve referenda in de EU rond de verschillende verdragen, dat zou in Amerika nooit gebeuren.

Omdat een federale staatsvorm zo krachtig is hebben nogal wat landen het Amerikaanse voorbeeld gevolgd. Wist u dat al 40% van de wereldbevolking in zo’n 28 federaties leeft? Helaas lopen er in Nederland enkele valse profeten rond die er maar niet genoeg van krijgen om te beweren dat een federale staat een superstaat is die de soevereiniteit van de deelnemende landen kapot maakt. Niets is minder waar.

Wij hebben in onze Europese Unie een intergouvernementeel besturingssysteem. Dat houdt in dat 28 landen – ik hou Engeland er nog even bij – samen besluiten nemen over diverse beleidsonderwerpen. Maar die besluiten worden top-down als een eenheidsworst door de strot van de lidstaten geduwd. Dat heeft inmiddels de eigen soevereiniteit van de lidstaten gesloopt. Het EU-streven naar meer Europese integratie is strikt genomen gedwongen assimilatie. In een federatie is dat onbestaanbaar. Juist om landen of landsdelen in staat te stellen hun eigenheid te behouden, dus hun eigen identiteit en taal, en een eigen domein van besluitvorming, is het oprichten van een federatie de beste staatsvorm.

Als u wilt weten hoe dat in elkaar zit, dan vindt u alle informatie hierover in de rubriek Sterk met Europa in de Sterk Leren Academy. Die video’s maken duidelijk dat wij al enige tijd worden wijsgemaakt dat het niet nodig en niet mogelijk zou zijn om te doen wat al enkele honderden jaren wordt bepleit, namelijk eindelijk eens van een Europa een federatie maken. Dat was na de Tweede Wereldoorlog duidelijk de bedoeling, krachtig gesteund door Eisenhower en Churchill, maar door een foutje in het zogeheten Schuman Plan van 1950 is dat helemaal verkeerd gelopen.

Dat het in de aanloop naar de presidentsverkiezingen in Amerika zo’n vertoning is geworden heeft met de federale staatsvorm niets te maken. Hoogstens één element, namelijk hun variant van het districtenstelsel met de kiescolleges en kiesmannen, waarbij de winnaar ook de kiesmannen van de verliezer op zijn rekening mag bijschrijven. Ik snap trouwens niet waarom een federale staat per se een districtenstelsel nodig heeft. Dat zorgt voor enige ophef als het tellen van de stemmen op basis van evenredige vertegenwoordiging een andere uitslag laat zien. Maar nogmaals, de federale staatsvorm is niet de oorzaak van de bedenkelijke kwaliteit van de huidige verkiezingsstrijd. Als dat wel het geval zou zijn, zouden we dit elke vier jaar meemaken.

Nee, wat zich daar nu afspeelt is een effect van het tweepartijenstelsel – Democraten versus Republikeinen – gevoegd bij een besluit van het Supreme Court van januari 2010 om bedrijven toe te staan miljoenen te schenken aan zogeheten Super Pacs. Een PAC is een ‘political action committee’ dat zich inzet voor een specifieke Presidentskandidaat. Een 5-4 meerderheid binnen het Hooggerechtshof zag bepaalde communicatieve uitingen tegen of voor presidentskandidaten als een uitvloeisel van het recht op vrije meningsuiting. Deze uitspraak staat bekend als de Citizens United versus Federal Election Commission. Zeer in het kort de inzet: de conservatieve non-profit organisatie Citizens United wilde in 2008 een kritische film over Hillary Clinton uitbrengen. Zij streed op dat moment in de primaries tegen Obama. De Federal Election Commission bracht naar voren dat federale wetgeving bepaalde verkiezingspropaganda vlak voor een verkiezing verbood. Maar het Hof oordeelde dat dit in strijd zou zijn met de constitutionele vrijheid van meningsuiting. De betreffende federale wetsbepalingen werden dus in strijd met de Constitutie geacht. In Amerika mag het hoogste rechtscollege dus wetten toetsen aan de grondwet. In Nederland nog steeds niet. Vervolgens werd de betekenis van die uitspraak zodanig opgerekt dat ook het financieel steunen onder die vrijheid van meningsuiting is gaan vallen, waarbij dat recht ook toeviel aan profit-organisaties, vakbonden en willekeurige andere verenigingen. Mits dat geld niet aan de kandidaten zelf, of aan hun partij, zou worden gegeven, maar aan groepen zoals de zojuist genoemde Super Pacs.

Nu blijkt dat deze ontwikkeling perverse effecten in de verkiezingsstrijd teweegbrengt groeit het maatschappelijk verzet tegen deze gerechtelijke uitspraak. Te verwachten is dat die wordt teruggedraaid, of bijgesteld, zodra een President van de Democraten binnen dat Hof een meerderheid van Democratisch-georiënteerde leden realiseert. Het is namelijk de President die bevoegd is tot het benoemen van leden van het Hooggerechtshof, overigens na overleg en overeenstemming met  de Senaat.

Naast het tweepartijenstelsel en de Citizens United uitspraak moet nog een derde factor worden genoemd, namelijk de rol van de media. Topjournalisten van Amerikaanse media hebben inmiddels erkend dat de media zelf debet zijn geweest aan de creatie van Trump als kandidaat voor de Republikeinen. Diens vulgariteit is voor de media zowel oorzaak als aanleiding geweest voor ‘the rise’ van Trump. Of ze na zijn mogelijk verlies ook werken aan ‘the fall’ van Trump moeten we afwachten.

Als u graag meer wilt weten over de kracht van een federale staatsvorm dan herhaal ik graag dat u dat kunt vinden in de rubriek Sterk met Europa.

 

En als u zich abonneert op ons Youtube-kanaal, dan ontvangt u regelmatig meer vlogs.

 


Delen: Facebooktwitterredditlinkedinmail