In het kader van de rubriek Sterk met Beleid neem ik het Zorgfonds onder de loep. Als u de vlog ‘Zorgstelsel’ heeft gezien dan weet u dat ik dit stelsel afwijs wegens een systeemfout, namelijk het kruisen van solidariteit met marktwerking. Dat is hetzelfde als het kruisen van een eekhoorn met een duif. Het resultaat laat zich gemakkelijk raden. Dus de stelling dat dit zorgstelsel moet verdwijnen ondersteun ik graag.

Maar ……, de stelling dat er in plaats daarvan een Zorgfonds moet komen ondersteun ik niet. We hebben hier wéér te maken met een van de fouten uit het Grote Foutenboek. Als de noodzaak tot het maken van nieuw beleid zich aandient horen de beleidsmakers kennis en ervaring te hebben met vier architecturen:

–       de architectuur van het doorbreken van de status quo;

–       de architectuur van doel stellen;

–       de architectuur van doel bereiken;

–       de architectuur van beleid maken van onderop.

Hoe die architecturen in elkaar zitten kunt u zien in onze Sterk Leren Academy in de rubriek Sterk met Beleid. Nu zal ik zeer in het kort de tweede architectuur beschrijven – die van doel stellen.

Wat is de fout van hen die pleiten voor een Zorgfonds? Nadat ze een grote hoeveelheid terechte kritiek op het zorgstelsel hebben geformuleerd leggen ze meteen een doel op tafel: er moet een Zorgfonds komen. Dat snijdt net zoveel hout als het doel om Nederland te verkopen aan Duitsland. Dat slaat ook nergens op. En om die reden wordt dat doel op een nogal gemakkelijke manier aangevallen door simpelweg de vraag te stellen: wie zal dat betalen? Centraal in het pleidooi voor een Zorgfonds staat immers het afschaffen van het eigen risico. Dat zou dan zo’n 4,5 miljard kosten. Zo wordt een van de belangrijkste politieke discussies voor de komende regeerperiode gesmoord in drogredenen, uitgelokt door verkeerde manier van doel-stellen.

Een doel goed stellen vereist een specifieke aanpak. En die beslaat zeven stappen.

Stap 1: zeg duidelijk dat je een probleem waarneemt. Welnu, dat het zorgstelsel wordt gezien als een probleem is inmiddels vele malen geformuleerd door enkele politieke partijen, maatschappelijke organisaties en zorgaanbieders.

Stap 2: verifieer, c.q. legitimeer, de juistheid van die waarneming. Zeggen dat je een probleem waarneemt is één, met feiten de juistheid daarvan valideren is twee. Deze stap is nog pas voor de helft ingevuld. Hier is een accurate en correcte opsomming – én beschrijving – nodig van alle negatieve effecten van het zorgstelsel. Alleen dan klopt de in Stap 1 geformuleerde uitspraak over de waargenomen werkelijkheid.

Stap 3a: zeg helder en duidelijk dat deze werkelijkheid ongewenst is. Dat is inmiddels door velen uitgesproken, hoewel de validatie of legitimatie daarvan nog onvoldoende in Stap 2 is vastgelegd.

Stap 3b: zeg helder en duidelijk dat deze werkelijkheid de wereld uit moet. Hier gaat het dus fout met hen die een Zorgfonds bepleiten. Stap 3b is de stap van het stellen van het doel. En dat doel mag alleen maar zijn dat het zorgstelsel dient te verdwijnen. Hier de komst van een Zorgfonds bepleiten is een duik in de zogeheten Valkuil van het Oplossingendenken. Die Valkuil lost niets op.

Stap 4: geef met een sluitende argumentatie aan waarom dit Zorgstelsel de wereld uit moet. Op dit moment worden de halve feiten van Stap 2 gebruikt als argumenten. Dat is onjuist. Feiten zijn feiten en argumenten zijn argumenten. Die zaken moet men uit elkaar houden.

Stap 5: maak een oorzakelijke analyse van de waargenomen werkelijkheid van Stap 1. Dus niet opnieuw een opsomming van de feiten van Stap 2, maar een nauwkeurige oorzakelijke analyse die moet laten zien a) uit elke ketens van oorzaken de problematiek van Stap 1 is opgebouwd en b) uit welke lagen die ketens bestaan.

Stap 6: maak een analyse van de kosten die gemaakt moeten worden om oorzaken van dat defecte Zorgstelsel te elimineren met meer baten dan kosten. Kosten in termen van geld, menskracht, technologie, kennis en tijd. Dat impliceert een haalbaarheidsdiscussie. Die discussie mag en moet alleen bij Stap 6 plaatsvinden. Maar de fout uit het Grote Foutenboek is steeds a) dat men meteen met een oplossing komt, en b) dat er vervolgens een politieke haalbaarheidsdiscussie plaatsvindt rond die oplossing. De haalbaarheidsdiscussie mag alleen gevoerd worden nadat eerst in Stap 5 een oorzakelijke analyse van het probleem van Stap 1 is gemaakt en daarna in Stap 6 is berekend welke oorzaken van Stap 5 met meer baten dan kosten kunnen worden geëlimineerd.

Stap 7: formuleer concrete acties om die oorzaken die met meer baten dan kosten kunnen worden geëlimineerd. Op deze manier komt er een perfect Zorgstelsel.

Zet deze Architectuur van Doel Stellen op met de Architectuur van Beleid maken van Onderop. Dat impliceert werken vanuit de relevante Samenleving en niet vanuit Den Haag. De relevante Samenleving bestaat uit individuele burgers met ervaring met het stelsel, betrokken maatschappelijke organisaties en uitvoerders in de eerste- en tweedelijnsgezondheidszorg. Inbreng van politici, bestuurders, ambtenaren en zorgverzekeraars is alleen nuttig en noodzakelijk wanneer de relevante Samenleving daar behoefte aan heeft in de context van het proces van beleid maken van onderop.

U vindt meer gedetailleerde informatie over deze Architecturen in de rubriek Sterk met Beleid in onze Sterk Leren Academy.


Delen: Facebooktwittergoogle_plusredditlinkedinmail