Circulair Beleid Maken

In dit deel worden de stappen besproken die in de praktijk moeten worden gezet om Circulair Beleid te ontwerpen. Beleid dat dankzij inbreng van de samenleving kan rekenen op draagvlak en daarmee ook uitvoerbaar en handhaafbaar is.

3 Hoe maak ik een omgevingsanalyse?

Dit is de derde les in een reeks van 11 lessen van de Module Circulair Beleid Maken.

Wat heb je geleerd na het volgen deze les van de Online Opleiding Samenlevingsbeleid?

* je begrijpt welke functie de Omgevingsanalyse heeft voor DOEL STELLEN en DOEL BEREIKEN
* je weet welke stappen je moet zetten om een omgevingsanalyse te maken;

* je weet wat functionele en subfunctionele invalshoeken zijn;
* je weet waarom een omgevingsanalyse nooit klaar is, maar toch af.

Vind de beste sleutelfiguren via een (sub)functionele analyse

De contouren

In de Trailer hiernaast bespreekt Peter Hovens in het kort de inhoud van de Les Hoe maak ik een omgevingsanalyse?

De uitgebreide versie maakt deel uit van de Online Opleiding Samenlevingsbeleid.

De toepassing

In de gemeente Voorst is in januari 2017 een proces gestart om te komen tot preventiebeleid in het sociale domein. De gemeente heeft gekozen voor een aanpak volgens de Methode Klinkers.

De Sterk Leren Academy volgt dit proces.

Hieronder bespreken we kort enkele aspecten met betrekking tot het maken van de omgevingsanalyse in de gemeente Voorst.

Gemeente Voorst
Op 13 maart is het projectteam voor het eerst bij elkaar gekomen. Natuurlijk werd deze bijeenkomst gebruikt als kennismaking, want niet iedereen kende elkaar. De projectleider heeft het plan van aanpak nog een keer toegelicht. Een de meeting werd gebruikt om al een eerste begin te maken met het fabriceren van de omgevingsanalyse. Deze eerste versie bevat 14 invalshoeken en maar liefst 96 subinvalshoeken; geen slecht begin.

Zie hier het resultaat.

(Verwijderd ivm AVG)

Op 27 maart is de lijst alweer gegroeid, met name het aantal organisaties dat in beeld is gebracht is fors gegroeid.

Hier zij je dat er hard wordt gewerkt aan de verbetering van de lijst van sleutelfiguren.

Het onderstaande artikel verscheen op 24 april 2017 in De Stentor. We zitten dan maar liefst al op 460 sleutelfiguren.

Eigenlijk is een Omgevingsanalyse nooit af. Telkens worden nieuwe sleutelfiguren voorgesteld.

Met de versie van 1 mei is de daadwerkelijke start van de Consultatieronde gemaakt.

(Verwijderd ivm AVG)

Enkele valkuilen

We hebben in de loop der jaren heel wat mensen opgeleid en hen kennis bijgebracht over Circulair Beleid Maken. Met een fikse training leren we beleidsmedewerkers en managers wat de goede dingen zijn en op welke wijze ze de goede dingen goed moeten toepassen. Dat laatste is de grootste uitdaging, want de neiging om terug te vallen in oude gewoonten is erg groot. Het leren van de goede dingen is niet het probleem, maar het afleren van de verkeerde dingen: valkuilen liggen op de loer.

Smiley
Een van de essenties van deze methode is werken van buiten naar binnen en niet omgekeerd. Dat loopt samen met een andere essentie: werken van het algemene naar het bijzondere en niet omgekeerd. In de module van de Omgevingsanalyse is het team op zoek naar die mensen – sleutelfiguren – die met gezag uitspraken kunnen doen over het onderwerp van het project. Fout is om dan meteen namen op te schrijven. Dan zal je gegarandeerd een paar belangrijke over het hoofd zien. Je moet beginnen met functionele invalshoeken, dan sub-functionele invalshoeken, dan organisaties daarbinnen en dan pas namen van sleutelfiguren zien te vinden.
Een goed uitgevoerde Omgevingsanalyse levert soms honderden sleutelfiguren op. De neiging bestaat dan om er een aantal te schrappen. In beginsel is dat fout. De energie van het team zal zich eerder moeten richten op het logistieke pad: hoe kun je bijvoorbeeld 200 sleutelfiguren binnen 2 weken – elk individueel – spreken? Dat is op te lossen door enkele tientallen interviewers uit de eigen gelederen te rekruteren, te briefen en op pad te sturen. Dat is sturen op het proces.

Enkele anekdotes

We hebben in de loop der jaren heel wat projecten in binnen- en buitenland voor onze rekening genomen. Je kunt je voorstellen dat je dan van alles meemaakt. Dat levert de nodige anekdotes op.

Smiley
We maakten een keer mee dat op een lijst vier leden van de Tweede Kamer stonden. De betrokken directeur-generaal wilde die schrappen op grond van de argumentatie: ‘Als die parlementariërs worden geconsulteerd dan krijgt de minister daar in de Kamer moeilijkheden mee.’ De projectleider hield voet bij stuk door vast te houden aan het adagium: als anderen vinden dat die vier erop moeten staan haal ik ze er niet af. De woordenstrijd tussen directeur-generaal en projectleider hield pas op toen de projectleider zei: ‘Waarom vragen we het niet gewoon aan de minister zelf?’ Zo gezegd, zo gedaan. De minister zei: ‘Staan laten die lui, ik ben zeer benieuwd naar wat ze buiten de Kamer te vertellen hebben.’
De steeds terugkerende anekdote is de volgende. Als je de lijst in wording aan de opdrachtgever voorlegt met het verzoek of er nog aanvullingen/verbeteringen mogelijk zijn, dan is de primaire reactie ‘De lijst is veel te lang’. Als je dan uitlegt dat die niet te lang is en het verzoek om verbetering herhaalt, weet de opdrachtgever er altijd nog wel een paar sleutelfiguren aan toe te voegen.

Veel gestelde vragen

Hieronder komen enkele vragen aan de orde die regelmatig worden gesteld rondom de omgevingsanalyse.

Smiley
Het komt regelmatig voor dat er vanuit verschillende geledingen suggesties worden aangedragen van te interviewen personen en dat dan blijkt dat van een en dezelfde organisatie meerder personen zijn genoemd. Het is dan niet de bedoeling om op een na al deze personen te schrappen. Ook niet als zowel de directeur als de adjunct-directeur op de lijst staan. De neiging bestaat dan om de adjunct te schrappen.

Het gaat er niet om dat de sleutelfiguren de visie van de organisatie kan verwoorden, maar dat ze hun eigen verhaal vertellen over hoe ze naar de werkelijkheid kijken. Die werkelijkheden van de twee functionarissen kunnen zomaar uiteenlopen.

Een omgevingsanalyse is klaar als hij klaar is. Dit klinkt natuurlijk erg flauw, maar het is een serieus antwoord. In zekere zin blijft zo’n omgevingsanalyse in beweging: verbeteringen en aanvullingen blijven mogelijk. Maar op enig moment moet toch de stap naar de Consultatieronde worden gezet. Op dat moment is de omgevingsanalyse klaar. Het moment dient zich aan als het projectteam -na alle inspanningen en met royale betrokkenheid van anderen buiten het team- een procesdocument heeft opgeleverd dat door het team als ‘uitstekend’ wordt aangemerkt, als het team het gevoel heeft dat er een puik stukje werk is geleverd.
Een antwoord op deze vraag en een heleboel andere vragen vind je door het bekijken van de video.


Enkele begrippen

Hieronder tref je een aantal begrippen aan die verband houden met De omgevingsanalyse. Ze zijn afkomstig uit het boek Vakvereisten voor Politiek en Beleid. Geboden en verboden in alfabetische volgorde.

Door op onderstaande buttons te klikken krijg je een beschrijving.

Vakvereisten voor Politiek en Beleid
Bloemlezing
Consultatieronde
Deskundigen
Interactief Beleid Maken
Machten- en belangenanalyse
Opdrachtgever
Projectteam
Sleutelfiguren
Werken van buiten naar binnen
Ga naar 4 Hoe organiseer ik een consultatieronde?